7. Landelijk uitfaseren houtstook effectiever, efficiënter en voor iedereen gelijk

Lokale stookverboden geven niet alleen onrechtvaardige verschillen in gezondheid maar zijn ook niet efficiënt en effectief omdat houtrook zich niet aan gemeentegrenzen houdt en de gezondheidsschade zich niet tot de directe buren beperkt (Samenwerking Houtrookonderzoek)¹. Op het platteland en in dorpen lopen omwonenden en stokers evengoed gezondheidsrisico’s. Longpatiënten ervaren er zelfs meer last dan in de steden (Nivel)².

Uit de flitspeiling ‘Houtstook in Nederland’ (Ipsos I&O, 2025) blijkt:

• Het percentage (binnen)stokers is met een derde toegenomen sinds 2023.
• Slechts 6% Nederlanders kent de campagne ‘Eerlijk over houtstook’ en maar een derde stokers denkt dat hout stoken slecht is voor de luchtkwaliteit.
• De helft van de stokers vindt het vervelend wanneer omwonenden zich met het stoken bemoeien, bij bemoeienis van de overheid is dat twee derde.
• Gezondheidsklachten bij gezinsleden of omwonenden zijn bij 40% een reden om te minderen of te stoppen met stoken.

Hieruit blijkt dat intensieve landelijke overheidscampagnes noodzakelijk zijn vanwege de verwarring en misleiding, veroorzaakt door de claim van de kachelbranche dat je verantwoord kan stoken in moderne EcoDesign kachels en ook vanwege de overvloedige reclames voor BBQ en andere vormen van buiten stoken. Campagnes die stokers en de overgrote meerderheid omwonenden het inzicht geven dat op hout stoken - ook met EcoDesign kachels - niet gezellig is maar erg schadelijk en veel duurder dan gedacht en dat verantwoord stoken dus niet bestaat. Zo ontstaat er draagvlak voor aanvullende wetgeving.

Volgens Ipsos I&O (in opdracht van Longfonds)³ vraagt nu al een meerderheid Nederlanders om

• een stookverbod als de lucht te vies is zoals bij weinig wind (70%)
• een verbod op aanleg van nieuwe kachels en haarden (61%)
• actieve handhaving van de overheid bij overlast (58%)

Het houtstookdossier is te ingewikkeld voor (kleine) gemeenteraden om de misleidende informatie van kachelbranche en stokers goed te kunnen beoordelen en tegenspreken. Uit Engels onderzoek blijkt dat gemeenten in Engeland onder druk zijn gezet door de kachelbranche met onjuiste informatie en het dreigen met juridische stappen. Daarom waarschuwen de Europese longartsen (ERS) de Europese beleidsmakers dat deze lobby de wetenschap en de besluitvorming ondermijnt⁴. Daarnaast is het centraal ontwikkelen van een efficiënte handhaving van belang omdat veel gemeenten aangeven niet te weten hoe dat te doen.

Tot slot, ook de centrale overheid heeft jarenlang stokers geadviseerd om goed en verantwoord te stoken. Dit is tevens een reden waarom stokers op (gezondheids)klachten reageren met ongeloof, irritatie of ronduit met agressie. Buren zijn hierdoor tegenover elkaar komen te staan en goede burenrelaties zijn verdwenen. Daarom is het aan de centrale overheid om te erkennen dat verantwoord stoken niet bestaat en daar vervolgens naar te handelen.

Landelijk Comité tegen Houtstook roept daarom de Tweede Kamer op om de Staatssecretaris te vragen om regie en urgentie voor de landelijke uitfasering van particuliere houtstook in SLA en Omgevingswet. Om zo te kiezen en te stemmen voor schonere lucht, een betere gezondheid, lagere verzuim- en gezondheidszorgkosten, vitalere natuur en een veiliger klimaat. Wie wil dat nu niet?